“မျှော်လင့်ချက် ဆိုတာ ကမ္ဘာကို မတည်ထားတဲ့ ဒေါက်တိုင်တစ်ခုပါပဲ” လို့ ရောမ စာဆိုရှင် ပလင်နီ သီအယ်တာ က ဆိုခဲ့ဖူးပါတယ်။ “မျှော်လင့်ချက်ဆိုတာ နိုးထနေသူရဲ့ အိမ်မက်ပါပဲ”။ ရာသီဥတုဆိုင်ရာအကြောင်းအရာတွေကိုလည်း မျှော်လင့်ချက်ရှိစွာနဲ့ ရှာဖွေကြည့်မယ်ဆိုရင် နေရာအနှံ့အပြားမှာ ဖြေရှင်းနည်းမျိုးစုံကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။
မကြာသေးခင်အချိန်ကပဲ မတ်ဆာချူးဆက် ဆမ်းမားဗီလီမြို့မှာရှိတဲ့ ဝိုင်သိုလှောင်ရုံအဟောင်းကြီးတစ်ခုကို ကျွန်မ မြင်တွေ့ခဲ့ပါတယ်။ ထိုသိုလှောင်ရုံကြီးကို ဖောင်းအင်နာဂျီ (Form Energy) လို့အမည်ရတဲ့ ကုမ္ပဏီတစ်ခုက လွှဲပြောင်းယူလိုက်ပြီး သံချေးတက်ခြင်း နဲ့ပတ်သက်တဲ့ စမ်းသပ်ချက်တွေ ပြုလုပ်ကြဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ သံချေးတက်သွားတဲ့ ပစ္စည်းများတွေဟာ တဖြည်းဖြည်းယိုယွင်းပျက်စီးလာပြီး နောက်ဆုံး သံချောင်းဖြစ်စေ ဝက်အူဖြစ်စေ အသုံးမဝင်တော့ဘဲ လွှင့်ပစ်လိုက်ရတာများပါတယ်။ သို့ပေမယ့် သံချေးတက်ခြင်းဆိုတာက သံဓာတ်က အောက်ဆီဂျင်နဲဲ့ ဓာတ်ပြုသွားပြီး အီလက်ထရွန်တွေကို ဆုံးရှုံးလိုက်ရတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သံချေးတက်နေတဲ့အရာဝတ္ထုတွေကို ရေထဲမှာစိမ်ထားပြီး လျှပ်စစ်ဓာတ်ပြုစေခြင်းဖြင့် အီလက်ထရွန်တွေကိုပြန်ခေါ်ပြီး သံချေးကို ဖယ်ရှားနိုင်ပါတယ်။ ဖောင်းကုမ္ပဏီရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က မြို့တစ်မြို့လုံးစာကို လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးနိုင်လောက်အောင် စျေးသက်သာပြီး ခိုင်ခံ့တဲ့ ဘက်ထရီအမျိုးအစားသစ်တစ်ခုကို ဖန်တီးဖို့ဖြစ်ပါတယ်။ ထို့အတွက် သံချေးတက်ခြင်းကို လျှပ်စစ်ဖြင့်ဖယ်ရှားပြီး အီလက်ထရွန်များ ပြန်ယူခြင်းနည်းလမ်းကို စမ်းသပ်ကြမှာပါ။
သုတေသနဓာတ်ခွဲခန်းအဖြစ် ပြောင်းလိုက်တဲ့ သိုလှောင်ရုံကို သွားတဲ့လမ်းမှာပဲ ဘီလီဝုဖော့ က “ဘက်ထရီတွေမှာ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတဲ့ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာတွေရှိတယ်” လို့ ကျွန်မကို ပြောပါတယ်။ ဘီလီဝုဖော့ က လက်ရှိ ဖောင်းကုမ္ပဏီရဲ့ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အကြီးအကဲဖြစ်ပြီး မတ်ဆာချူးဆက်နည်းပညာတက္ကသိုလ် (MIT) မှာ ဒြပ်ပစ္စည်းသိပ္ပံဘာသာရပ် (Material Science) ကို လေ့လာခဲ့သူလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ထို ဓာတ်ခွဲခန်းမကြီးအတွင်းမှာ မှန်တံခါးတပ်ရေခဲသေတ္တာတွေနဲ့ဆင်တဲ့ စမ်းသပ်အခန်းငယ်တွေကို အစဥ်လိုက်တန်းစီပြီး နေရာချထားပါတယ်။ စမ်းသပ်ခန်းတစ်ခုချည်းကိုလည်း အော်ရီယိုကွက်ကီး နာမည်တွေပေးထားပြီး ဟာသ သဘောနဲ့နာမည်ပေးထားခြင်းမှန်း ကျွန်မနောက်မှ သဘောပေါက်ခဲ့ပါတယ်။ (အံ့သြသွားခဲ့တာက လေဒီဂါဂါကြော်ငြာတဲ့ ပန်းရောင်ဝေဖာနဲ့အစိမ်းရောင်ခရင်မ်ပါတဲ့ အော်ရီယိုအမည်လည်း တွေ့ခဲ့ပါတယ်။)
စမ်းသပ်အခန်းငယ်တွေထဲမှာ နည်းပညာမြင့် တပ်ပါဝဲလ်ဗူး (အစားအစာထည့်သောကော်ဗူးပုံစံ) တွေ ရှိပြီး ထိုဗူးတွေရဲ့ အဖုံးတွေမှလည်း ဝါယာကြိုးတွေ ထိုးထွက်နေပါတယ်။ ထိုဗူးတွေထဲမှာ ရေနဲ့စိမ်ထားတဲ့ သံပြားအချပ်တွေလည်း ရှိပါတယ်။ “ကျွန်တော်တို့ ဗူးတစ်ဗူးချည်းစီမှာ ဓာတ်မတူညီတဲ့သံပြားတွေကို ပုံစံမျိုးစုံထည့်ပြီး စမ်းသပ်ပါတယ်။ တက္ကဆက် ဒါမှမဟုတ် ဂျာမနီ စတဲ့ ထုတ်တဲ့နေရာပေါ်မူတည်ပြီးလည်း ကွာသလို လျှပ်စစ်စီးဝင်နိုင်တဲ့အရည် (အီလက်ထရိုလိုက်) လည်း ကွာခြားပါတယ်။” လို့ ဘက်ထရီစမ်းသပ်ခြင်းအကြောင်းကို ဝုဖော့က ရှင်းပြပါတယ်။
ဖောင်းကုမ္ပဏီမှထုတ်တဲ့ အတိုင်းအတာပြည့် ဘက်ထရီတွေကို အခု၅၀စီပါဝင်တဲ့ ထုတ်ပိုးမှုတစ်ခုချည်းစီ ပြုလုပ်မှာဖြစ်ပါတယ်။ ထို ဘက်ထရီ အခု၅၀ပါတဲဲ့ အထုပ်တစ်ထုပ်ဟာ အိမ်သုံးအဝတ်လျှော်စက်နဲ့ အခြောက်ခံစက် ပူးတွဲအရွယ်လောက်ရှိပြီး ထုပ်ပိုးမှု ၁၀ခုဆိုရင် သင်္ဘောတင် ကွန်တိန်နာတစ်ခုစာလောက် အရွယ်ပမာဏ ကြီးပါတယ်။ ပထမဆုံးကွန်တိန်နာ အခု၃၀ကို လေစွမ်းအင်အများအပြား ဝယ်ယူသုံးစွဲနေတဲ့ မင်နီဆိုတာအခြေစိုက်စွမ်းအင်လုပ်ငန်း Great River Energy မှာ အသုံးပြုမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ လေတိုက်ပြင်းတဲ့နေ့တွေမှာ ဘက်ထရီတွေက စွမ်းအင်သိုလှောင်ထားပြီး လေငြိမ်တဲ့ရက်တွေမှာတော့ သံပြားတွေကို သံချေးတက်စေခြင်းဖြင့် လျှပ်စီးကြောင်း (အီလက်ထရွန်များ) ကို ဓာတ်အားလိုင်းထဲသို့ ပြန်လည်ဖြည့်စွမ်းနိုင်မယ့် အချက်ဖြစ်ပါတယ်။
ဖောင်းကုမ္ပဏီရဲ့ လက်ရှိအလုပ်အမှုဆောင် မာတေးယို ဟာရာမီယို က သီအိုလော်ဂျီ (ထာဝရဘုရားသခင်နှင့် ဘာသာရေး လေ့လာမှုပညာ) ကိုဆည်းပူးခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းမှာ တက်စလာကုမ္ပဏီရဲ့ အမှုဆောင်ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ တက်စလာကုမ္ပဏီမှာ သူအလုပ်လုပ်ခဲ့စဥ်က လီသီယမ်အိုင်းယွန်း ဘက်ထရီလုပ်ငန်းမှာ လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ထို ဘက်ထရီတွေကို လျှပ်စစ်မော်တော်ယာဥ်တွေမှာ အများဆုံးအသုံးပြုပြီးတော့ ယခုနောက်ပိုင်း အိတ်ဆောင်ကွန်ပြူတာနှင့် မိုဘိုင်းဖုန်းများတွေမှာ ပုံသဏ္ဍာန်အရွယ်မျိုးစုံနဲ့ အသုံးပြုလာကြပါတယ်။
“လီသီယမ်အိုင်းယွန်း တွေက အလွန်ထူးခြားကောင်းမွန်ပါတယ်”လို့ ဟာရာမီယို ကပြောပါတယ်။ “သန့်ရှင်းစွမ်းအင် စတဲ့ နည်းပညာ တွေရှိနေရင်တောင်မှ ကျောက်မီးသွေးနဲ့ သဘာဝဓာတ်ငွေ့သုံး ဓာတ်အားပေးစက်ရုံတွေနေရာမှာ အစားထိုးဖို့အတွက် အလွန်ခက်ခဲပါသေးတယ်။ ထိုစက်ရုံတွေကို အစားထိုးဖို့ဆိုရင် လီသီယမ်အိုင်းယွန်းထက် အနည်းဆုံး ဆယ်ဆလောက် စျေးသက်သာတဲ့ အရာတစ်ခု လိုအပ်ပါတယ်။” ထပ်ခါထပ်ခါသံချေးပြန်တက်ခြင်းနည်းအတွက် လိုအပ်တဲ့ လေ၊ ဆားငန်ရေနဲ့ သံဓာတ် စတာတွေဟာ လက်တွေ့အားဖြင့် အကန့်အသတ်မရှိနီးပါး ပေါများပါတယ်။ “ကျောက်မီးသွေး အပြင် သံသတ္တုကလည်း ကမ္ဘာပေါ်မှာ အများဆုံး တူးဖော်တဲ့ သတ္တုအမျိုးအစား ဖြစ်တယ်” လို့ ဟာရာမီယို ကပြောပါတယ်။ "ဒါကြောင့် ဒီနည်းပညာကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။"
ဘာသာပြန် - ရွှေသင်း
Climate Change from A to Z (Elizabeth Kolbert)
No comments:
Post a Comment